Γιατί πετάμε τόσο φαγητό;

waste1

Την ώρα που 870 εκατομμύρια άνθρωποι υποσιτίζονται, 1,3 δισ. τόνοι τροφής καταλήγουν στα σκουπίδια.

Στις ανεπτυγμένες χώρες, τα νοικοκυριά είναι υπεύθυνα για το 42% της συνολικής σπατάλης, κάτι που αποδεικνύει πως εμείς οι ίδιοι, ως καταναλωτές, είμαστε περισσότερο υπεύθυνοι απ΄ ότι νομίζουμε

Για πολλά χρόνια η εξέταση του φαινομένου της σπατάλης τροφίμων εστίαζε κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου συναντάται και πιο έντονα το φαινόμενο της πείνας και του υποσιτισμού.

Σε αυτές τις χώρες το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως στην αγροτική παραγωγή και τη μεταποίηση, με παράδειγμα την Ινδία, που χάνει ετησίως περίπου 21 εκατ. τόνους σιτηρών, εξαιτίας της έλλειψης κατάλληλων υποδομών, ενώ παράλληλα η ίδια χώρα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό πολιτών κάτω από το όριο της φτώχειας.

Εδώ και δύο δεκαετίες, όμως, το ενδιαφέρον στρέφεται στις ανεπτυγμένες χώρες, όπου το πρόβλημα εστιάζεται στους τελευταίους κρίκους της διατροφικής αλυσίδας και κυρίως στον καταναλωτή.

Στην ΕΕ ετησίως καταλήγουν στα σκουπίδια 89 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων (χωρίς σε αυτή την ποσότητα να περιλαμβάνονται τα τρόφιμα που απορρίπτονται στην αγροτική παραγωγή και διαλογή), την ώρα που η ετήσια σπατάλη τροφίμων στις ΗΠΑ είναι 40 εκατ. τόνοι, δηλαδή τροφή επαρκής για να λυθεί το επισιτιστικό πρόβλημα παγκοσμίως.

Στην Ελλάδα, η σπατάλη έχει μειωθεί λόγω κρίσης – αλλά μόνο έμμεσα – δηλαδή εξαιτίας της μειωμένης κατανάλωσης.

Η απαξίωση της τροφής, μέσω της απαράδεκτα μεγάλης σπατάλης της, προσεγγίζεται τόσο από την ανθρωπιστική σκοπιά του προβλήματος, όσο και από την σκοπιά των δραματικών συνεπειών της για το περιβάλλον, που είναι μάλλον και περισσότερο άγνωστες.

Από τη μία δηλαδή, βρίσκεται η αντίφαση της σπατάλης τόνων τροφίμων, όταν πολλοί άνθρωποι δίπλα μας υποφέρουν από διατροφική ανασφάλεια, και από την άλλη, η αντίφαση της σπατάλης φυσικών πόρων για την παραγωγή τροφής που πετιέται.

Τα σχετικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ενδεικτικά: τα 89 εκ. τόνοι τροφίμων που πετιούνται ετησίως στην ΕΕ συντελούν στην έκλυση 170 εκ. τόνων CO2 και ευθύνονται για την κατανάλωση του 50% του νερού άρδευσης. Επισημαίνεται χαρακτηριστικά πως για την παραγωγή ενός μόλις κιλού βοδινού κρέατος, απαιτείται κατανάλωση 5-10 τόνων νερού, ενώ έχει υπολογιστεί ότι ένας τόνος οργανικών απορριμμάτων απελευθερώνει ένα τόνο μεθανίου, που είναι 72 φορές πιο επιβλαβές από το διοξείδιο του άνθρακα όσον αφορά την υπερθέρμανση της γης.

To αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ για την τεράστια σπατάλη τροφίμων, “Taste The Waste”

Τι κάνουμε λάθος

Η βασικότερη αιτία σπατάλης στον Δυτικό Κόσμο δεν είναι άλλη από τη διάρθρωση του συστήματος διανομής και εμπορίας τροφίμων στη λογική της μεγιστοποίησης των κερδών εμπόρου/ καταναλωτή.

Σημαντικοί επιβαρυντικοί παράγοντες σχετίζονται με τον βιομηχανικό σχεδιασμό (προβλήματα συσκευασίας, μεταφοράς και αποθήκευσης), την ίδια ώρα, ωστόσο, δικές μας καταναλωτικές και διατροφικές συνήθεις ευθύνονται για την σπατάλη χιλιάδων κιλών τροφής:

  •  Περισσότερο από το ένα τρίτο της αγροτικής παραγωγής απορρίπτεται ήδη από το στάδιο της συγκομιδής, γιατί δεν ανταποκρίνεται στα «πρότυπα ομορφιάς» που θέτουν οι αλυσίδες τροφίμων, αλλά στην πράξη και οι ίδιοι οι καταναλωτές. Οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε ποιοτικό και προτιμητέο το προϊόν εκείνο που «δείχνει» καλύτερο, αδιαφορώντας στην ουσία για τη θρεπτική του αξία: Αποφεύγουμε για παράδειγμα τα περίεργα σχήματα και χρώματα σε φρούτα και λαχανικά, ακόμη και αν γνωρίζουμε πως η «τελειότητα» είναι αποτέλεσμα της τυποποίησης.

Σαν αποτέλεσμα, ολόκληρες σοδειές συχνά πετιούνται, ή δεν συλλέγονται καν, αφού δεν πρόκειται να πωληθούν. Για παράδειγμα, το 30% των λαχανικών στη Μ. Βρετανία δεν συλλέγεται ποτέ για αυτόν ακριβώς το λόγο.

  •  Σε όλους μας αρέσει η ποικιλία, οι εκπτώσεις και τα extra φρέσκα προϊόντα: Οι καταναλωτές επιλέγουν καταστήματα που τους προσφέρουν μεγάλη ποικιλία, προτρέποντας στην πράξη τις αλυσίδες τροφίμων να προμηθεύονται πληθώρα προϊόντων, που συχνά φτάνουν στην ημερομηνία λήξης ή προτεινόμενης κατανάλωσης προτού πωληθούν. Παράλληλα, οι εκπτώσεις και οι προσφορές ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να αγοράζουν περισσότερα από όσα μπορούν να καταναλώσουν, απλά και μόνο για να εξασφαλίσουν καλύτερη τιμή ανά τεμάχιο.
  • Από την άλλη, σχεδόν κανένας καταναλωτής δεν επιλέγει ένα προϊόν με κοντινή ημερομηνία λήξης (ακόμη και αν σκοπεύει να το καταναλώσει άμεσα), εκτιμώντας πως όσο πιο φρέσκο τόσο το καλύτερο. Κανείς, για παράδειγμα, δεν θα διαλέξει γάλα ή αβγά με κοντινή ημερομηνία λήξης ή ακόμη και μία πιο ώριμη μπανάνα, με αποτέλεσμα καθημερινά τα super markets να πετούν στα σκουπίδια εκατοντάδες κιλά κατάλληλων τροφών, που όμως πρόκειται να μείνουν αδιάθετα.
  •  Σύμφωνα με στοιχεία της FAO (2011), κατά μέσο όρο, το 30-50% των τροφίμων που έχουν πωληθεί απορρίπτεται από τους καταναλωτές άθικτο. Σε αυτό συντελεί σημαντικά, μεταξύ άλλων, η σύγχυση που επικρατεί στους καταναλωτές αναφορικά με τις ενδείξεις «ανάλωση κατά προτίμηση» και «ημερομηνία λήξης». Αξίζει να σημειωθεί πως οι σχετικές ενδείξεις δεν είναι αποτέλεσμα ανεξάρτητης έρευνας, ούτε καθορίζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις ή κάποια υπερεθνικά όργανα, αλλά αντίθετα από την ίδια τη βιομηχανία τροφίμων.
  • Αυτό σημαίνει ότι η ίδια η βιομηχανία θέτει τα όρια για την ασφάλεια των προϊόντων της, με αποτέλεσμα συχνά να «υπερβάλλει» για χάρη του κέρδους. Η διάκριση μεταξύ προϊόντων με ημερομηνία λήξης και ένδειξη προτεινόμενης κατανάλωσης είναι ουσιώδης και πρέπει να αποσαφηνιστεί: Στην πρώτη περίπτωση, το προϊόν έπειτα από την αναγραφόμενη ημερομηνία αλλοιώνεται και καθίσταται επικίνδυνο, στη δεύτερη, πάλι,παραμένει ακίνδυνο και πλήρως κατάλληλο για κατανάλωση. Το μόνο που ισχύει στην «κατανάλωση κατά προτίμηση» είναι η εγγύηση της εταιρείας πως μέχρι την αναγραφόμενη ημερομηνία το προϊόν φέρει στο ακέραιο όλα τα αναγραφόμενα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.
  •  Ένας ακόμη παράγοντας, που θα είχε ενδιαφέρον να αναφέρουμε, είναι οι αλλαγές στη κοινωνική δομή των τελευταίων δεκαετιών στις αναπτυγμένες χώρες, με σημαντικότερη την αύξηση των ατομικών νοικοκυριών. Πρόκειται για μια τάση, που μπορεί να παρατηρηθεί και στην ελληνική κοινωνία (αν και η κρίση «έκλεισε» τελευταία πολλά τέτοια νοικοκυριά) και η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην σπατάλη τροφίμων.

Τι μπορούμε να αλλάξουμεWASTE2

  • Προγραμματίστε και ψωνίστε έξυπνα– Προγραμματίστε τα γεύματα σας από πριν, χρησιμοποιήστε λίστες για τα ψώνια, και αποφεύγετε να αγοράζετε προϊόντα από παρόρμηση. Μην υποκύπτετε σε προωθητικές ενέργειες μάρκετινγκ, που σας οδηγούν στο να αγοράσετε περισσότερα τρόφιμα από ότι χρειάζεστε, ιδιαίτερα για τα ευπαθή ειδή. Παρόλο που μπορεί να είναι πιο φθηνά ανά γραμμάριο, συνολικά θα είναι πιο ακριβά αν τελικά πετάξετε μεγάλη ποσότητα από αυτό το τρόφιμο. Μην πηγαίνετε πεινασμένοι για ψώνια, γιατί παρατηρείται μια τάση υπερβολής.
  •  Ελέγξτε τις ημερομηνίες– Ψωνίστε με κριτήριο το πότε θα καταναλώσετε το κάθε τρόφιμο. Τηρείστε στο ακέραιο τις οδηγίες κατανάλωσης, ιδιαίτερα αν πρόκειται για ευάλωτα προϊόντα, όπως το κρέας και το ψάρι.
  •  Χρησιμοποιήστε την κατάψυξη σας – Τα κατεψυγμένα φαγητά παραμένουν ασφαλή για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Βάλτε έγκαιρα φρέσκα προϊόντα, ψωμί και περισσευούμενο φαγητό στην κατάψυξη, αν βλέπετε πως δεν θα μπορέσετε να καταναλώσετε.
  •  Διατηρείστε το ψυγείο σας σε καλή κατάσταση– Ελέγξτε της στεγανότητα και τη θερμοκρασία του ψυγείου σας. Για την καλύτερη διατήρησή τους, τα τρόφιμα απαιτούν θερμοκρασία 1-5 βαθμών Κελσίου.
  •  Πάρτε μαζί σας το περισσευούμενο φαγητό σας από εστιατόρια– Ζητήστε από το εστιατόριο να βάλουν σε συσκευασία ό,τι παραγγείλατε και δεν φάγατε. Αν δεν θέλετε να το φάτε αμέσως, αποθηκεύστε το στην κατάψυξη σας. Δυστυχώς, σε αντίθεση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες, ελάχιστοι Έλληνες παίρνουν μαζί τους το περισσευούμενο φαγητό τους από τα εστιατόρια (Αντίθετα στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 50%).
  •  Μαγειρέψτε με τα απομεινάρια της προηγούμενης ημέρας– Προσπαθήστε να μην αγοράζετε περισσότερα προϊόντα, πριν καταναλώσετε αυτά που ήδη έχετε στο ψυγείο σας. Παράλληλα, μισοφαγωμένες μερίδες και υπολείμματα μπορούν να αξιοποιηθούν σε πλήθος συνταγών με πολύ καλά αποτελέσματα. Μερικές ιδέες μπορείτε να βρείτε εδώ.
  •  Αγοράστε «περίεργα φρούτα»– Πολλά φρούτα και λαχανικά πετιούνται επειδή δεν έχουν το «σωστό» μέγεθος, σχήμα ή χρώμα. Αγοράζοντας αυτά τα απολύτως καλά «περίεργα φρούτα» στην λαϊκή ή κάπου αλλού, διασφαλίζουμε πως αυτά τα τρόφιμα, που αλλιώς καταλήγουν στα σκουπίδια, θα καταναλωθούν.
  •  Κάντε τις τροφές λίπασμα (για τους πιο μυημένους)– Υπολείμματα τροφών, όπως φλούδες από φρούτα και λαχανικά, μπορούν να γίνουν ένα εξαιρετικό λίπασμα για τα φυτά σας, αν παραμείνουν για λίγους μήνες σε ειδικούς κάδους λιπασματοποίησης. Για τα υπολείμματα μαγειρεμένης τροφής, η καλύτερη λύση είναι ο κομποστοποιητής κουζίνας.
  •  Δωρίστε – Τρόφιμα που δεν τα έχετε αγγίξει, και ειδικά αυτά που δεν αλλοιώνονται, μπορείτε να τα δωρίσετε σε ιδρύματα, συσσίτια και κοινωνικές υπηρεσίες της περιοχής σας, που μπορείτε να βρείτε στον χάρτη τουboroume.gr Εδώ , μπορείτε να δείτε τις ανάγκες συσσιτίων Ιδρυμάτων και Δήμων και εδώ τον κατάλογο των κοινωνικών παντοπωλείων, που λειτουργούν πανελλαδικά.

 {Το ΜΠΟΡΟΥΜΕ είναι μια Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία που καταπολεμά τη σπατάλη του περισσευούμενου φαγητού και δρα υπέρ της αξιοποίησής του για κοινωφελή σκοπό σε όλη την Ελλάδα. Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2012, ενώ ως πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Μάιο του 2011.}

Ακόμη και αν δεν έχετε να προσφέρετε παρά μια μερίδα φαγητού, ένα φρούτο, λίγες πατάτες ή καρότα που φαίνεται πως δεν θα προλάβετε να καταναλώσετε, κάντε τον κόπο και κοιτάξτε λίγο γύρω σας.

Δυστυχώς, θα βρείτε εύκολα  κάποιον που θα μπορούσαν να του φανούν εξαιρετικά χρήσιμα. Και μόνο αφήνοντας μια καθαρή σακούλα με λίγα τρόφιμα, έξω από το σπίτι σας, (ιδιαίτερα εσείς που μένετε στα αστικά  κέντρα) μπορείτε να είστε σίγουροι πως δεν θα πάνε χαμένα.

Το άρθρο βασίστηκε εν πολλοίς σε στοιχεία από τον Φάκελο της WWF για την Σπατάλη Τροφίμων και στις διάφορες αναρτήσεις της ΜΚΟ «Μπορούμε».

Διαβάστε ακόμη:

Δείτε ακόμη:

Την ομιλία του Τρίσταμ Στιούαρτ στο TedX για την σπατάλη των τροφίμων

ΠΗΓΉ: http://www.thepressproject.gr/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s